10 điều cần biết về chấn thương và phẫu thuật dây chằng chéo trước (ACL).

10 điều cần biết về chấn thương và phẫu thuật dây chằng chéo trước (ACL).

Giải phẫu khớp gối

Giải phẫu khớp gối

Nếu đây là lần đầu tiên bạn bị chấn thương dây chằng chéo trước (ACL) thì điều quan trọng là bạn phải hiểu các khái niệm chính liên quan đến chấn thương và một cuộc phẫu thuật có thể có trong tương lai để thay thế ACL bị rách.

Điều này sẽ giúp bạn có đầy đủ thông tin hơn khi thăm khám với các bác sỹ trị liệu – phục hồi chức năng hay các bác sỹ phẫu thuật. Kiến thức của bạn về cách chăm sóc chấn thương (không phẫu thuật) hoặc phải phẫu thuật ACL cũng sẽ đóng một vai trò quan trọng trong việc bạn có thể phục hồi hoàn toàn trở lại hoạt động bình thường hay không.

Để hỗ trợ cung cấp thông tin chi tiết về chấn thương ACL và khả năng hoạt động trong tương lai, các bác sỹ của Trung tâm phục hồi chấn thương Xương – Khớp Việt Mỹ đã đưa ra 10 điều quan trọng nhất mà người bị chấn thương dây chằng chéo trước cần biết:

  1. ACL là gì và tại sao Dây chằng chéo trước của bạn lại quan trọng như vậy?
  2. Khi nào thì ACL bị rách và bạn phải làm gì?
  3. Các triệu chứng của ACL bị rách là gì?
  4. Vết rách ACL được chẩn đoán như thế nào?
  5. Có phải lúc nào cũng khuyến cáo phẫu thuật để sửa chửa ACL bị rách không?
  6. Phẫu thuật ACL là gì?
  7. ACL ghép mới của bạn đến từ đâu? Lựa chọn của bạn là gì?
  8. Các bước chính trong quy trình phẫu thuật ACL (phẫu thuật) chính nó là gì?
  9. Các biến chứng, rủi ro và vấn đề liên quan đến việc tái tạo ACL là gì?
  10. Có cần phục hồi chức năng sau phẫu thuật ACL không?

1. Tại sao Dây chằng chéo trước (ACL) của bạn lại quan trọng đến vậy?

  • Sự ổn định của đầu gối được duy trì bởi bốn dây chằng.
  • ACL là một trong hai dây chằng ở bên trong đầu gối (dây chằng chéo sau) kết nối xương bánh chè, xương đùi và xương chày.
  • ACL nằm ở giữa đầu gối, nơi ba xương này kết hợp với nhau.
  • ACL tạo thành chữ “X” với dây chằng chéo sau.
  • Hai dây chằng này kiểm soát chuyển động từ trước ra sau của đầu gối và rất quan trọng đối với các động tác xoay và khi bạn muốn đổi hướng.
  • Hai dây chằng còn lại, được gọi là dây chằng bên, chạy dọc theo hai bên của đầu gối và kiểm soát chuyển động từ bên này sang bên kia.
  • Nếu không có Dây chằng chéo trước nguyên vẹn, bạn có thể gặp cảm giác lỏng lẻo khi xoay hoặc đổi hướng.
  • Phẫu thuật tái tạo ACL là một thủ tục phổ biến cho những người bị rách ACL và mong muốn trở lại chơi các môn thể thao cạnh tranh.

 

 2. Khi nào thì ACL bị rách và ai có nguy cơ?

  • Một vết rách ACL thường có thể xảy ra đột ngột và không báo trước. Nó có thể xảy ra khi hấp thụ tác động của va chạm với ai đó như trên sân thể thao, dừng lại đột ngột, hoặc thay đổi vị trí hoặc hướng.
  • Những hành động này thường liên quan đến việc chơi thể thao và có một số triệu chứng rách ACL thường thấy rõ với loại chấn thương này.
  • Việc đứt ACL thường xảy ra ở các vận động viên chuyên nghiệp, vì căng thẳng và cường độ của lực đặt lên đầu gối có thể rất cao.
  • Tuy nhiên, bạn không cần phải là một cầu thủ bóng đá ngôi sao để trải qua chấn thương ACL. “Các chiến binh cuối tuần – chơi thể thao nghiệp dự” cũng rất dễ bị rách ACL trong các hoạt động hàng ngày như làm vườn, trượt trên băng, các hoạt động giải trí hoặc tập thể dục.
  • Vết rách ACL là một trong những chấn thương đầu gối phổ biến nhất. Tại Hoa Kỳ, có hơn 200.000 trường hợp bị rách ACL mỗi năm.
  • Rách ACL phổ biến hơn ở những người trẻ tuổi, những người tích cực tham gia vào các môn thể thao cạnh tranh, tạo áp lực lớn lên khớp gối của họ.
  • Tuy nhiên, không có nghĩa là chấn thương ACL chỉ giới hạn ở nhóm người này và có thể xảy ra trong mọi lứa tuổi.

 3. Các triệu chứng của ACL bị rách là gì?

  • Khi vết rách xảy ra, bạn có thể nghe thấy âm thanh “rắc” và cảm thấy đau dữ dội, hoặc khuỵu xuống. Sưng ở đầu gối là một triệu chứng rách ACL khác cần lưu ý.
  • Đứt ACL có thể là đứt hoàn toàn dây chằng hoặc rách một phần do kéo căng quá mức.
  • Nếu bạn bị chấn thương đầu gối hoặc có bất kỳ triệu chứng nào nêu trên, bạn nên đến ngay bác sĩ để khám và chẩn đoán chấn thương.

 4. Vết rách ACL được chẩn đoán như thế nào?

  • Trước tiên, bác sĩ sẽ tiến hành kiểm tra thể chất để xác định xem bạn có bị rách ACL hay không. Điều này sẽ bao gồm kiểm tra độ sưng và đau cũng như các Test kiểm tra cụ thể như lachman’s, ngăn kéo trước và xoay trục.
  • Trừ khi bạn đã trải qua một chấn thương nghiêm trọng gây ra các vấn đề hoặc đau liên tục đáng kể, bác sĩ phẫu thuật có thể đợi vài tuần trước khi thực hiện phẫu thuật ACL.
  • Điều này là để cho phép giảm viêm ở đầu gối bị thương và cho phép bạn có cơ hội thực hiện phục hồi ACL bao gồm các bài tập trước khi phẫu thuật và do đó cải thiện khả năng phục hồi thành công sau phẫu thuật.
  • Nếu bạn được chẩn đoán là bị rách ACL hoàn toàn và mục tiêu của bạn là trở lại hoạt động thể chất cường độ cao thì bạn sẽ cần một cuộc phẫu thuật (tái tạo ACL) để thay thế dây chằng.
  • Vì khâu nối phần ACL bị đứt hiện tại lại với nhau sẽ không giữ cho đầu gối của bạn ổn định dưới tải trọng đáng kể.

6. Có phải luôn luôn khuyến cáo phẫu thuật để sửa ACL bị rách không?

  • Có những trường hợp bác sĩ phẫu thuật của bạn sẽ khuyên bạn không nên tái tạo đầu gối.
  • Ví dụ: đối với những người lớn tuổi và không hoạt động, bác sĩ phẫu thuật có thể chọn không sửa chữa ACL mà chỉ đề xuất một chương trình phục hồi chức năng bao gồm các bài tập tăng cường và vận động.Một số người chọn thử và trở lại hoạt động bình thường mà không cần phẫu thuật.
  • Có một số quyết định quan trọng đối với một người khi đối mặt với chấn thương ACL và xem xét phẫu thuật ACL để sửa chữa Dây chằng chéo trước bị rách. Những quyết định này bao gồm:
  • Quyết định có hay không một cuộc phẫu thuật ACL cần được xác định trên cơ sở từng trường hợp. Một số yếu tố quan trọng có thể bao gồm mức độ hoạt động thể chất của bạn, tuổi tác, mục tiêu thể thao, mức độ tổn thương của ACL bị rách, tổn thương cấu trúc đầu gối và sụn, sự ổn định và các khuyến nghị được cung cấp bởi bác sĩ phẫu thuật giỏi và nhà vật lý trị liệu của bạn,
  • Hiểu được các lựa chọn ghép ACL của bạn,
  • Chọn loại ghép ACL phù hợp với hoàn cảnh cá nhân của bạn. Có một loạt các yếu tố cần xem xét bao gồm sở thích của bác sĩ phẫu thuật, bản chất của các hoạt động thể chất và thể thao của bạn, tổn thương hiện có đối với cấu trúc đầu gối, tuổi của bạn và liệu đây có phải là lần phẫu thuật ACL đầu tiên của bạn hay không.
  • Đầu gối của bạn có thực sự cần phẫu thuật tái tạo ACL hay không là một quyết định bạn nên cân nhắc kỹ lưỡng và thông thường, không có gì vội vàng khi đưa ra quyết định.

 6. Phẫu thuật ACL là gì?

  • Phẫu thuật ACL bao gồm việc thay thế dây chằng bị rách thông thường bằng mô ghép từ chính cơ thể của bạn.
  • Không có gì lạ khi vết rách ACL đi kèm với vết rách sụn chêm, tổn thương sụn hoặc gãy xương.
  • Các khu vực bị hư hỏng này được bác sĩ phẫu thuật của bạn sửa chữa trong quá trình phẫu thuật ACL. Ví dụ, loại bỏ sụn bị rách đã bị tổn thương vĩnh viễn do chấn thương.
  • Quy trình phẫu thuật ACL được thực hiện bởi bác sĩ phẫu thuật chỉnh hình và mất từ một đến hai giờ để hoàn thành.
  • Thủ tục này thường được thực hiện theo phương pháp nội soi khớp.
  • Các lợi ích của thủ thuật nội soi khớp bao gồm dễ quan sát và thao tác đầu gối, vết mổ nhỏ hơn, khả năng hoàn thành phẫu thuật với một lần phẫu thuật và ít rủi ro hơn so với thủ thuật mở.
  • Thủ thuật nội soi khớp có thể được thực hiện dưới gây mê vùng hoặc toàn thân.

 7. ACL ghép mới của bạn đến từ đâu? Lựa chọn của bạn là gì?

  • Các lựa chọn ghép ACL phổ biến nhất được các bác sĩ phẫu thuật yêu thích là các mảnh ghép được lấy từ mô cơ thể của chính bạn – hay còn gọi là ghép tự thân.
  • Điều này bao gồm các gân xương bánh chè, gân kheo và gân cơ tứ đầu, đã được chứng minh trong lịch sử tỷ lệ rách lại thấp.
  • Mỗi phương án ghép ACL đều có những ưu và khuyết điểm riêng nhưng nếu được thực hiện bởi một bác sĩ phẫu thuật giỏi thì tất cả đều có tác dụng.
  • Một lựa chọn khác mà một số bác sĩ phẫu thuật có thể ưa thích vì họ tiết kiệm thời gian cho bác sĩ phẫu thuật là ghép của người hiến tặng hay còn gọi là ghép toàn bộ.
  • Tuy nhiên, tỷ lệ rách lại với gân của người ghép tạng cao và do đó nhiều bác sĩ phẫu thuật sẽ khuyến cáo không nên sử dụng nó để thay thế ACL bị rách.

8. Các bước chính trong quy trình phẫu thuật ACL là gì?

Ví dụ về cách một quy trình phẫu thuật ACL có thể được thực hiện được tóm tắt như sau:

  • Đối với thủ thuật ghép xương sụn và gân kheo, bác sĩ phẫu thuật chỉnh hình bắt đầu bằng cách rạch hai đến ba vết mổ nhỏ ở đầu gối và đưa vào một máy nội soi khớp.
  • Những hình ảnh thu được sẽ hiển thị trên màn hình trong phòng mổ và giúp bác sĩ phẫu thuật có hình ảnh rõ ràng hơn về chấn thương.
  • Tiếp theo, phẫu thuật viên đổ đầy đầu gối bằng nước muối để mở rộng trường phẫu thuật. Các mũi khoan nhỏ được đưa vào các vết rạch và tạo các lỗ ở xương chày và xương đùi.
  • Đối với bước tiếp theo, bác sĩ phẫu thuật vào đầu gối thông qua một vết rạch khác và loại bỏ mảnh ghép.
  • Nếu sử dụng thủ thuật ghép xương bánh chè, bác sĩ phẫu thuật cũng loại bỏ hai mảnh xương, được gọi là “khối xương”, từ các đầu của xương chày và xương đùi.
  • Vì lý do này, mảnh ghép hình sao thường được ưa chuộng hơn vì gân vẫn còn dính vào xương ban đầu của nó. Điều này thúc đẩy quá trình chữa lành và tăng trưởng và cuối cùng là một ACL mới mạnh hơn ở đầu gối bị thương của bạn.
  • Ghép gân kheo thực hiện các bước tương tự như trên. Tuy nhiên, ở giai đoạn lấy mảnh ghép, phẫu thuật viên không lấy khối xương từ xương chày và xương đùi.
  • Các bác sĩ phẫu thuật thích ghép gân kheo tin rằng các thủ thuật mang lại cho bệnh nhân một đầu gối trông “bình thường” hơn so với ghép xương bánh chè.
  • Điều này là do bác sĩ phẫu thuật không thao tác phía trước của đầu gối.
  • Sau khi loại bỏ mảnh ghép khỏi gân kheo hoặc xương bánh chè, bác sĩ phẫu thuật định hình nó và đưa nó qua đường hầm được tạo bởi các lỗ được khoan vào xương chày và xương đùi.
  • Sau khi tạo hình, bác sĩ phẫu thuật sử dụng vít hoặc ghim để cố định mảnh ghép. Bác sĩ phẫu thuật kết thúc quy trình phẫu thuật ACL bằng cách khâu hoặc băng các vết mổ.
  • Bệnh nhân đến phòng hồi sức trong vài giờ, nơi họ được cung cấp thuốc để giảm đau.

9. Những biến chứng, rủi ro liên quan đến việc tái tạo ACL?

  • Các biến chứng của thủ thuật ghép bao gồm nới lỏng vít, giãn mảnh ghép, đầu gối của bạn trở nên không ổn định và hình thành mô sẹo.
  • Các tác dụng phụ liên quan đến phẫu thuật có thể bao gồm tê, đau, nhiễm trùng, tổn thương mô xung quanh, cục máu đông và các biến chứng liên quan đến gây mê.
  • Một vấn đề khác sau thủ thuật là xương bánh chè chạm vào xương đùi. Điều này có thể gây đau và hạn chế cử động.
  • Nếu các vấn đề vẫn tồn tại trong một thời gian dài, bạn có thể yêu cầu phẫu thuật xem xét lại.

10.Có cần phục hồi chức năng sau phẫu thuật ACL không?

  • Đầu tiên, hãy nhớ rằng việc phục hồi và các bài tập trước khi phẫu thuật là rất quan trọng để giúp cải thiện kết quả sau phẫu thuật.
  • Sau khi tái tạo, điều rất quan trọng là quá trình phục hồi và phục hồi vết rách ACL của bạn bắt đầu ngay lập tức.
  • Một chương trình phục hồi chức năng có cấu trúc và tiến bộ theo quy định của bác sĩ có thể giúp bạn theo kịp các mục tiêu về thời gian phục hồi của mình.
  • Các kế hoạch điều trị phục hồi chức năng phải được điều chỉnh cho phù hợp với nhu cầu của từng bệnh nhân và các mốc thời gian phục hồi ACL cũng có thể khác nhau đối với từng cá nhân.
  • Tiến trình phục hồi phẫu thuật ACL của bạn có thể được chia thành 5 giai đoạn chính, mỗi giai đoạn cần được hoàn thành để đạt được sự hồi phục hoàn toàn.
  • Nhìn chung, thường mất từ ​​9 đến 12 tháng trước khi có thể trở lại hoạt động đầy đủ và thi đấu thể thao.
  • Các dây chằng có thể mất 6 tháng để mọc lại (tuy nhiên có thể mất đến 3 năm để hoàn thành 100% sự phát triển) và trong thời gian đó, bệnh nhân sẽ bị hạn chế hoạt động và trải qua liệu pháp vật lý trị liệu.
  • Các thủ tục thay thế ACL có tỷ lệ thành công lâu dài 82-95% theo một nghiên cứu năm 2013 được công bố trên Tạp chí Phẫu thuật Xương và khớp.
  • Phục hồi chấn thương ACL của bạn nên tập trung vào việc lấy lại chuyển động và sức mạnh cho đầu gối.
  • Nẹp đầu gối có thể được yêu cầu trong giai đoạn đầu của quá trình phục hồi chức năng ACL tùy thuộc vào những gì bác sĩ phẫu thuật của bạn đề nghị.
  • Việc đi lại sau phẫu thuật sẽ bị hạn chế trong một hoặc hai tuần đầu tiên (và lâu hơn một chút để trở lại dáng đi bình thường).
  • Để hỗ trợ việc đi lại sau phẫu thuật ACL, bạn nên sử dụng nạng cho đến khi nào bạn cảm thấy cần. Nhưng nhìn chung, hãy cố gắng đi lại bình thường và giảm sự phụ thuộc vào nạng

Đặt lịch hẹn miễn phí